لیست غلات و نهاده های دامی

غلاتی که برای خوراک دام استفاده می شود

خوراک دام چیست؟

خوراک دام به مواد غذایی گفته می شود که صرفا جهت تغذیه و غذای دام جهت پرورش دام استفاده می شود.

انواع خوراک دام:

خوارک دام را به دو گروه علوفه و گروه کنسانتره دامی تقسیم می شوند.

 

علوفه ها

علوفه در زیست شناسی به معنی علف ،و در گذشته به آذوقه معنی شده است ،ولی منظورما در این مقاله هر آنچه که به حیوانات و چهارپایان اهلی به جهت تغذیه در پرورش شان بعنوان خوراک می دهند.

ذرت ،جو ،گندم ،یونجه و شبدر از دسته ی علوفه تغذیه برای دام و طیور می باشند.

البته فقط مختص دام به تنهایی نیستند بلکه برای تغذیه انسان با شرایط ویژه تری استفاده می شود.

که به غذای انسان در این مقاله نخواهیم پرداخت چون این مقاله بصورت اختصاصی به علوفه دامی می پردازد.

 

جو

جو از گروه غلات و از خانواده گندمیان می باشد که یک ساله می باشد.

 

ویژگی های جو:

  • برای انسان ،خوراک دام و فرآورده های تخمیری قابل استفاده است.
  • غلاتی سازگار نسبت به شرایط آب و هوایی مناسب است.
  • جو به خشکی مقاوم می باشد.
  • مقاومت در برابر سرما کم است.
  • هضم سریع توسط دستگاه گوارش دام.
  • استفاده به مقدار مناسب باعث خوش طعم و خوش عطر شدن گوشت و شیر دام می شود.

 

یونجه

یونجه را با نام علمی Medicago sativa می شناسند و در زبان عربی به یونجه لقب پدر تمام غذاها را داده اند.

یونجه گیاهی می باشد که که عمر چند ساله و حتی دائمی دارد و می توان با کشت آن بصورت بذر کاری سالها استفاده برد.

ریشه گیاه یونجه راست و مستقیم می باشد که این ریشه به قدری قوی می باشد که گیاه در شرایط نامساعد با موفقیت رشد خواهد کرد.

یونجه در شرایط آب و هوایی معتدل و تقریبا در همه جا کشت می شود .

اگر در منطقه ای زمستان سردی وجود دارد می بایست کاشت یونجه در بهار صورت گیرد و تا قبل از اینکه گرمای تابستان آغاز شود گیاه استقرار خود را پیدا کرده باشد.

در مناطقی که زمستان معتدل می باشد کاشت یونجه به پاییز موکول می شود و تا قبل از اینکه سرمای زمستان شروع شود ،کاشت زودتر صورت گرفته باشد.

یونجه از نظر ارزش غذایی بسیار بارازش و مقوی می باشد که با داشتن 4 گرم پروتئین در هر صد گرم یونجه و 32 میلی گرم کلسیم غذا و علوفه ای مرغوب برای دام ها و بخصوص گاو شیری می باشد.

سهم علوفه برای یک گاو شیری روزانه بین دو تا چهار کیلو گرم یونجه مناسب و مقوی خواهد بود و نیاز گاو شیری شما در طول روز را از علوفه تامین خواهد کرد.

 

نمونه هایی از یونجه های کشت ایرانی عبارتند از :

  • یونجه همدانی
  • یزدی
  • بمی
  • قره یونجه
  • بغدادی
  • مهاجرانی
  • قره یونجه خورنده
  • هراتی
  • افغانی
  • فامنین
  • دشته ای
  • نیک شهری

 

یونجه دارای خواص دارویی برای افراد بزرگسال و کودکان و حتی نوزاد شیرخوار دارد.

مصرف یونجه برای انسان از طریق خود یونجه می باشد و گفته شده است که بذر یونجه برای انسان خطر آفرین است.

در پی تحقیق و پژوهشی که برای این مقاله و مطلب داشتیم به موردی برخوردیم که گیاه یونجه در ایران به سایر کشورهای خلیج فارس قاچاق می شود.

بسیار جالب است گیاهی که آب بسیار زیادی را برای کاشت بالای 4 سال نیاز دارد و در ایران هم با بحران و کم آبی مواجه هستیم چرا سودجویان این سرمایه ملی را به رایگان از دست می دهند.

 

ذرت

ذرت با نام علمی Zea mays در گروه گیاهان فتوسنتزی چها کربنه (C4) قرار دارد.

طول ذرت بین 50 تا 60 سانتیمتر برای ذرت پاکوتاه و برای ذرت پابلند تقریبا دو متر است.

آب و هوای مورد نیاز رشد برای ذرت گرم می باشت و این گیاه تحمل سرما و یخبندان را ندارد.

طول عمر ذرت یک ساله می باشد و برای کاشت بهتر است که 24 ساعت قبل از کاشت ،بذر خیسانده شود.

ذرت نقش مهمی در علوفه ی دام و طیور بخصوص گاو و گوسفند دارد بطوریکه با کمیت و کیفیت ذرت علوفه ای بسیار حائز اهمیت خواهد بود.

انواع مختلفی از ذرت با ساقه ای به طول 60 سانتیمتر تا 7متر وجود دارد.

 

ذرت یک گیاه یک پایه ای است یعنی:

اندام های نر و ماده در گیاه ذرت گل تاجی و گل آذین نام دارند ،که این اندام ها روی یک پایه و با فاصله از هم قرار دارند.

اندام تاجی به شکل خوشه در قسمت انتهایی بوته و اندام گل آذین نیم متر تا یک متر پایین تر از اندام نر بصورت سنبله قرار دارد.

 

 انواع ذرت که از آن برداشت علوفه ای می شوند عبارتند از :

  • دندان اسبی
  • بلوری
  • آردی
  • ذرت شیرین
  • بودادنی
  • غلاف دار
  • مومی
  • ذرت اپک 2

 

در بین ذرت هایی که عنوان شد تنوع مصرف بیشتر به ذرت شیرین تعلق دارد ،چون علاوه بر اینکه بعنوان علوفه استفاده می شود در غذای انسان و تهیه غذاها و خوراک ها کاربرد دارد.

 

ذرت در جوامع و کشورهای فقیر یک غذای اصلی برای انسان می باشد و در کشورهای غنی در پروتئین های حیوانی ضروری و کاربرد دارد.

 

ذرت روس از ذرت های وارداتی می باشد که از کشور روسیه با درجه بندی های متفاوت وارد کشور می شود .

 

گندم

گندم نیز از گروه غلات می باشد و همانطور که از نامش پیداست از دسته ی گندمیان با طول عمری یک ساله می باشد.

گندم را باتوجه شرایط آب و هوایی منطقه ای که قرار است گندم در آن کشت شود به دو دسته بهاره و پاییزه تقسیم می کنند.

گندم بهاره در فصل بهار و گندم پاییزه در فصل پاییز کشت می شود.

گندم های بهاره و پاییزه از نظر شکل ظاهری ،رنگ و بافت شان تفاوت هایی دارند.

 موارد استفاده از گندم:

  • نان ،بیسکوییت ،شیرینی ،کیک ،پاستا ،ماکارونی و... .
  • کاغذ سازی
  • چسب سازی
  • پودرماشین لباسشویی
  • از سبوس و کاه گندم در علوفه و خوراک دام استفاده می شود.

 

 

شبدر

شبدر گیاهی سه برگچه ای با نام علمی Trifolium   می باشد از خانواده ی لگومینز در شرایط آب و هوایی معتدل و مرطوب رشد می کند.

از شبدرها بعنوان علوفه خوراکی ،سبز و چمن پوششی استفاده می شود.

 

انواع شبدر

  • شبدر سفید Trifolium repens
  • شبدر قرمز Trifolium pratense
  • شبدر شیرین یا یونجه زرد
  • و شبدر برسیم یا مصری alexandrium

 

کنسانتره

کنسانتره همان مواد غذایی مکمل می باشد که در کنار علوفه و خوراک دام به جهت تامین نیازهای لازم و ضروری به دام وطیور می دهند.

ارتباط باما